گروه بریکس، از زمان تاسیس خود در سال ۲۰۰۹ تاکنون نقش قابلتوجهی در تحولات اقتصادی و سیاسی جهانی ایفا کردهاست. این گروه که بهتازگی با پیوستن کشورهای جدید به «بریکسپلاس» گسترش یافته، در تلاش است تا با ارایه بسترهای مالی مستقل و تقویت همکاریهای علمی و فناورانه، نظم جهانی را بهنفع کشورهای در حال توسعه تغییر دهد. این مقاله که خلاصهای از گزارش سازمان اطلاعات مالی درباره اتحادیه بریکس است، به بررسی فرصتها و چالشهای همکاری با بریکس، بهویژه با تمرکز بر عضویت ایران در این گروه، میپردازد و تلاش دارد تا چشماندازی از آینده و نقش آن در تحولات جهانی ارایه دهد.
عناوین این مقاله:
مقدمه
گروه بریکس شامل پنج اقتصاد نوظهور پیشرو در جهان شامل برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی، یکی از مهمترین نهادهای همکاری چندجانبه در قرن بیستویکم است. این اتحادیه در آخرین تغییرات، به سازمانی بیندولتی با عضویت کشورهای دیگری مانند مصر، اتیوپی، امارات متحده عربی، ایران، اندونزی و بولیوی تبدیل شدهاست. این گروه، ابتدا با نام BRIC و با حضور چهار کشور، به پیشنهاد روسیه در سال ۲۰۰۶ پایهگذاری شد و پس از پیوستن آفریقای جنوبی در سال ۲۰۱۰، به بریکس تغییر نام یافت. هدف اصلی بریکس ایجاد بسترهایی برای تعاملات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بین کشورهای عضو است تا به توسعه پایدار و گسترش منافع مشترک کمک کند. این گروه با داشتن بیش از ۳ میلیارد نفر جمعیت (۴۲ درصد از جمعیت جهان)، ۳۰ درصد از زمینهای جهان و ۲۵ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی، بهعنوان یکی از بزرگترین بلوکهای اقتصادی و سیاسی جهان شناخته میشود.
در طول سالهای گذشته، بریکس تلاش کردهاست تا از طریق تقویت همکاریهای بینالمللی، نقش مهمی در تغییر نظم اقتصادی جهانی ایفا کند. ایجاد نهادهایی مانند بانک توسعه نوین (NDB) و ترتیبات ذخیره احتیاطی بریکس (CRA) نمونهای از این تلاشها است. همچنین برگزاری نشستهای سالانه در سطوح مختلف، فرصتی برای کشورهای عضو فراهم میآورد تا به بررسی موضوعهای کلیدی بینالمللی و تقویت همکاریهای دوجانبه و چندجانبه بپردازند. هدف این گزارش بررسی بسترها، فرصتها و چالشهای مرتبطبا گروه بریکس و تحلیل نقش احتمالی عضویت ایران در قالب بریکسپلاس است. امید است که این بررسی بتواند چشماندازی جامع برای درک بهتر از وضعیت و آینده این گروه ارایه دهد.
معرفی و اهداف اولیه گروه بریکس
گروه بریکس، متشکل از پنج اقتصاد نوظهور پیشرو شامل برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی، در سال ۲۰۰۹ با هدف تقویت همکاریهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و همچنین ایجاد یک نظم جهانی عادلانهتر تاسیس شد. این گروه بهعنوان یکی از تاثیرگذارترین بلوکهای اقتصادی جهان، در پی مقابله با چالشهای اقتصادی و سیاسی جهانی و کاهش وابستگی به نظام مالی تحت سلطه غرب است.
اهداف اصلی گروه بریکس
توسعه پایدار و گسترش منافع مشترک
بریکس با بهرهگیری از منابع طبیعی، نیروی انسانی و ظرفیتهای اقتصادی گسترده، تلاش میکند از طریق همکاری میان اعضا، رشد اقتصادی پایدار را در سطح ملی و بینالمللی تسهیل کند. این گروه با تاکید بر عدالت اقتصادی و اجتماعی، هدف دارد شرایط برابر برای تمام اعضا و کشورهای همکار فراهم کند.
ایجاد نظم اقتصادی جهانی جدید
کشورهای عضو بریکس با انتقاد از سلطه دلار آمریکا و نظام مالی غرب، درصدد ایجاد یک نظام مالی مستقل جهانی هستند. تاسیس نهادهایی همچون بانک توسعه نوین (NDB) و ترتیبات ذخیره احتیاطی بریکس (CRA) از جمله گامهای عملی در این راستا است. این نهادها نقش کلیدی در تامین مالی پروژههای توسعهای، زیرساختی و مقابله با بحرانهای اقتصادی در کشورهای عضو دارند.
افزایش نفوذ در تصمیمگیریهای بینالمللی
بریکس با داشتن حدود ۴۲ درصد از جمعیت جهان و سهم قابلتوجهی از تولید ناخالص داخلی جهانی، نقش مهمی در توازن قدرتهای بینالمللی ایفا میکند. این گروه با هدف مشارکت بیشتر در تصمیمگیریهای کلیدی جهانی، بهدنبال تاثیرگذاری بر روند سیاستگذاریهای اقتصادی و سیاسی در مجامع بینالمللی است.
تقویت همکاری در حوزه نوآوری و فناوری
یکی از اهداف کلیدی بریکس، توسعه فناوریهای نوین و ایجاد بستری برای تبادل دانش علمی میان اعضا است. این همکاری شامل تحقیق و توسعه در زمینههایی همچون انرژیهای تجدیدپذیر، بهداشت، کشاورزی و فناوریهای دیجیتال است. ایجاد مراکز نوآوری و تحقیقاتی مشترک نیز به تقویت توانمندیهای علمی و صنعتی کشورهای عضو کمک میکند.
ارتقای همگرایی جنوب-جنوب
بریکس بهعنوان نمونهای موفق از همکاری جنوب-جنوب، تلاش میکند با ایجاد بسترهای مشترک همکاری، شکاف میان کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه را کاهش دهد. این گروه همچنین بهدنبال تقویت روابط اقتصادی و سیاسی میان اعضا و دیگر کشورهای در حال توسعه است تا جبههای متحد در برابر چالشهای جهانی ایجاد کند.
دستاوردهای اولیه گروه بریکس
از زمان تاسیس، گروه بریکس دستاوردهای مهمی داشته که به تقویت جایگاه آن در عرصه بینالمللی کمک کردهاست.
ایجاد بسترهای مالی مستقل
تاسیس بانک توسعه نوین و ترتیبات ذخیره احتیاطی بریکس از مهمترین دستاوردهای این گروه است. این نهادها با تامین مالی پروژههای زیرساختی و توسعهای، به کاهش وابستگی کشورهای عضو به نظام مالی غرب و تقویت ثبات اقتصادی آنها کمک کردهاند.
برگزاری نشستهای منظم سالانه
گروه بریکس از سال ۲۰۰۹ تاکنون نشستهای سالانهای در سطوح مختلف برگزار کردهاست. این نشستها بستری برای تعیین اهداف مشترک، ارزیابی پیشرفتها و تقویت همکاریها در حوزههای مختلف فراهم کردهاند.
پیشبرد پروژههای زیرساختی و توسعهای
بریکس نقش کلیدی در تسهیل اجرای پروژههای زیرساختی بزرگ در کشورهای عضو ایفا کردهاست. این پروژهها شامل سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، شبکههای حملونقل و زیرساختهای دیجیتال هستند که به رشد اقتصادی و اجتماعی کشورهای عضو کمک کردهاند.
تقویت همکاری در حوزههای مختلف
این گروه با تمرکز بر حوزههایی همچون انرژی، کشاورزی، بهداشت و محیطزیست، زمینههای متنوعی برای همکاری میان اعضا ایجاد کردهاست. این همکاریها به افزایش توانمندیهای اقتصادی و اجتماعی کشورهای عضو منجر شدهاست.
نقشآفرینی در مقابله با بحرانهای اقتصادی جهانی
بریکس از طریق نهادهایی نظیر ترتیبات ذخیره احتیاطی، ابزارهای مالی لازم برای مقابله با بحرانهای اقتصادی را فراهم کردهاست. این ابزارها به کشورهای عضو کمک میکنند تا در شرایط بحران، منابع مالی موردنیاز خود را تامین کنند.
شناخت بسترهای شکلگرفته ذیل بریکس
گروه بریکس، از زمان تاسیس خود در سال ۲۰۰۹، برای تقویت همکاریهای چندجانبه و افزایش نفوذ در نظام بینالمللی، بسترها و نهادهای متعددی را ایجاد کردهاست. این بسترها بهمنظور مدیریت بهتر موضوعات اقتصادی، علمی، سیاسی و اجتماعی میان اعضا و تاثیرگذاری بیشتر بر نظم جهانی طراحی شدهاند. در ادامه، به بررسی مهمترین بسترهای شکلگرفته ذیل بریکس میپردازیم.
نشستهای سالانه
نشستهای سالانه گروه بریکس از سال ۲۰۰۹ بهصورت منظم برگزار میشود و بهعنوان یکی از مهمترین بسترهای تصمیمگیری و هماهنگی میان اعضا عمل میکند. این نشستها شامل سطوح مختلفی ازجمله نشستهای رهبران ارشد، وزرای خارجه، وزرای دارایی و کارگروههای تخصصی است.
اهداف و نقش نشستها
نشستهای بریکس فرصتی برای رهبران و مقامات ارشد کشورهای عضو فراهم میآورد تا درباره موضوعات کلیدی بینالمللی و مسایل داخلی گروه تبادلنظر کنند. این نشستها با انتشار بیانیههای مشترک همراه است که مواضع و برنامههای گروه را در زمینههایی مانند تجارت، سرمایهگذاری، محیطزیست، بهداشت و فناوری مشخص میکند.
خروجیهای مهم نشستها
یکی از دستاوردهای اصلی این نشستها، تدوین استراتژیهای بلندمدت برای همکاری میان اعضا و تقویت روابط چندجانبه است. بهعنوانمثال، در نشستهای اخیر، موضوعاتی نظیر دلارزدایی، تقویت نظام مالی مستقل و توسعه همکاریهای علمی و فناوری برجسته بودهاند.
بسترهای مالی
یکی از کلیدیترین دستاوردهای بریکس، ایجاد بسترهای مالی مستقل است که به کشورهای عضو کمک میکند تا از وابستگی به نظام مالی غرب و دلار آمریکا کاسته و از پایداری اقتصادی خود محافظت کنند.
بانک توسعه نوین (NDB)
این بانک در سال ۲۰۱۴ تاسیس شد و ماموریت اصلی آن تامین مالی پروژههای زیرساختی و توسعه پایدار در کشورهای عضو و سایر اقتصادهای در حال توسعه است.
عملکرد بانک: NDB تاکنون دهها پروژه با بودجهای بالغ بر ۳۲ میلیارد دلار را تصویب کرده که شامل سرمایهگذاری در حوزههایی مانند انرژیهای تجدیدپذیر، حملونقل و زیرساختهای دیجیتال است.
ساختار بانک: NDB دارای سرمایه اولیه ۱۰۰ میلیارد دلار است و اعضای موسس آن از حق رای برابر برخوردارند که مانع از سلطه یک کشور بر دیگران میشود.
ترتیبات ذخیره احتیاطی بریکس (CRA)
CRA بهعنوان یک صندوق مالی طراحی شدهاست تا نقدینگی کوتاهمدت را برای کشورهای عضو در زمان بحرانهای اقتصادی فراهم کند.
اهداف: کاهش فشارهای مالی، تقویت ثبات اقتصادی اعضا و ارایه راهحلهای اضطراری در مواجهه با بحرانهای مالی.
ساختار مالی: این صندوق دارای ذخایری معادل ۱۰۰ میلیارد دلار است که سهم هر کشور بر اساس توان اقتصادی آن تعیین شدهاست (چین ۴۱ میلیارد دلار، هند، روسیه و برزیل هرکدام ۱۸ میلیارد دلار و آفریقای جنوبی ۵ میلیارد دلار).
شوراها و مجامع مختلف
برای هماهنگی بهتر و توسعه همکاریها در موضوعهای مختلف، بریکس چند شورا و مجمع تخصصی ایجاد کردهاست که نقش مهمی در پیشبرد اهداف گروه ایفا میکنند.
شورای تجاری بریکس
این شورا بهعنوان پل ارتباطی بین شرکتها و بخش خصوصی کشورهای عضو عمل میکند. هدف اصلی آن تسهیل سرمایهگذاریها و گسترش تجارت بینالمللی میان اعضا است.
مجمع علمی و نوآوری بریکس
این مجمع بستری برای تبادل دانش و اجرای پروژههای علمی و فناوری مشترک میان اعضا است. تمرکز این مجمع بر حوزههایی مانند فناوریهای پیشرفته، انرژیهای پاک و بهداشت است.
مجمع پارلمانی بریکس
این مجمع برای تقویت همکاریهای قانونگذاری و هماهنگی بین پارلمانهای کشورهای عضو ایجاد شدهاست. این نهاد به تسهیل تصویب قوانین مرتبط با اهداف بریکس کمک میکند.
مراکز نوآوری و تحقیقوتوسعه
یکی دیگر از محورهای کلیدی بریکس، توسعه نوآوری و تحقیقات علمی است که از طریق ایجاد مراکز تخصصی در این حوزهها دنبال میشود.
مرکز نوآوری بریکس
این مرکز برای حمایت از پروژههای تحقیقاتی و توسعه فناوریهای نوین ایجاد شدهاست. تمرکز آن بر حوزههایی مانند هوش مصنوعی، بلاکچین و فناوریهای زیستمحیطی است.
مرکز تحقیقوتوسعه واکسن بریکس
این مرکز در واکنش به چالشهای جهانی بهداشت، بهویژه پاندمیها، تاسیس شدهاست. هدف آن توسعه واکسنهای نوآورانه و تقویت همکاریهای علمی در حوزه سلامت است.
مراکز صنعتی بریکس
این مراکز با هدف ارتقای فناوریهای صنعتی و تقویت همکاریهای مشترک در زمینه تولید و صنعت فعالیت میکنند. ایجاد زنجیرههای تامین پایدار و کاهش وابستگی به کشورهای غربی از جمله اهداف این مراکز است.
تاثیرات و چشمانداز آینده
بسترها و نهادهای مرتبطبا بریکس نشاندهنده تلاش این گروه برای تقویت همکاریهای چندجانبه و افزایش تاثیرگذاری در نظم جهانی است. این نهادها نهتنها به کشورهای عضو کمک میکنند تا از وابستگی به نظام مالی و اقتصادی غرب رهایی یابند، بلکه بستری برای توسعه پایدار و تعاملات گستردهتر در سطح جهانی فراهم میکنند.
توسعه روابط اقتصادی: ایجاد ساختارهای مالی مستقل، زمینهساز گسترش تجارت و سرمایهگذاری مشترک میان اعضا است.
افزایش نفوذ جهانی: تقویت روابط بینالمللی و هماهنگی میان اعضا، بریکس را به یکی از بازیگران کلیدی در مدیریت بحرانهای جهانی تبدیل کردهاست.
رهبری علمی و فناورانه: مراکز تحقیقاتی و نوآوری بریکس به کشورهای عضو کمک میکنند تا در رقابتهای علمی و فناورانه جهانی پیشرو باشند.
بریکس با ایجاد بسترهای مالی، علمی و نوآوری، توانستهاست نقش خود را در شکلدهی آینده نظم جهانی تقویت کند. نشستهای سالانه، نهادهای مالی مستقل، شوراها و مجامع مختلف و مراکز تحقیقاتی، نشاندهنده تلاش این گروه برای ایجاد همگرایی میان اعضا و کاهش وابستگی به ساختارهای تحت سلطه غرب است.
در نهایت، موفقیت بریکس در بهرهبرداری از این بسترها و گسترش تاثیرگذاری جهانی آن به تعهد و همکاری موثر میان اعضا بستگی دارد. این گروه میتواند با توسعه روابط اقتصادی و تقویت همکاریهای علمی، به یکی از بازیگران اصلی در نظام بینالمللی تبدیل شود.
فرصتهای پیشروی گروه بریکس
بریکس با چالشهایی مانند عدمتوازن اقتصادی بین اعضا، تضاد منافع داخلی و سنگاندازیهای غرب روبهرو است. چین بهعنوان بزرگترین اقتصاد بریکس، نقش مسلطی در گروه ایفا میکند که ممکن است به کاهش انسجام میان اعضا منجر شود. همچنین اختلافات سیاسی میان برخی اعضا، همچون تنشهای میان هند و چین یا روسیه و غرب، هماهنگی درونگروهی را دشوار میسازد.
با این حال، بریکس دارای فرصتهای قابلتوجهی برای گسترش نفوذ خود است. این گروه با توسعه تجارت و سرمایهگذاری، تقویت همکاریهای فناورانه و تلاش برای کاهش سلطه دلار آمریکا، میتواند به یکی از بازیگران اصلی در عرصه اقتصاد جهانی تبدیل شود.
چشمانداز آینده بریکس
گروه بریکس با بهرهگیری از ظرفیتهای اقتصادی، انسانی و طبیعی خود، میتواند بهعنوان یک نیروی تاثیرگذار در شکلدهی آینده اقتصاد جهانی نقش ایفا کند. برخی از مسیرهای کلیدی برای تقویت این نقش عبارتند از:
ایجاد ارز مشترک: بریکس میتواند با توسعه یک ارز جدید برای تسویهحسابهای بینالمللی، نقش بیشتری در تغییر نظام مالی جهانی ایفا کند.
تقویت همگرایی درونی: ایجاد ساختارهای نهادی منسجم و کاهش اختلافات میان اعضا، میتواند هماهنگی و تاثیرگذاری گروه را افزایش دهد.
توسعه روابط بینالمللی: گسترش همکاریها با کشورهای دیگر، بهویژه در جنوب جهانی، به تقویت جایگاه بریکس در نظام بینالمللی کمک خواهد کرد.
اهداف و دستاوردهای گروه بریکس نشاندهنده ظرفیت بالای این بلوک برای تاثیرگذاری بر نظم جهانی و ارایه راهحلهای جایگزین برای چالشهای پیشروی اقتصادهای نوظهور است. با وجود چالشهای متعدد، ادامه همکاریهای چندجانبه، تقویت اتحاد میان اعضا و بهرهبرداری از فرصتهای موجود میتواند بریکس را به یکی از برجستهترین بازیگران اقتصادی و سیاسی جهان تبدیل کند.
چالشهای پیشِ روی گروه بریکس
عدمتوازن اقتصادی بین اعضا
یکی از چالشهای اساسی گروه بریکس، اختلاف قابلتوجه در سطح توسعه اقتصادی کشورهای عضو است. چین بهعنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان سهم عمدهای از تولید ناخالص داخلی بریکس را به خود اختصاص دادهاست، درحالیکه آفریقای جنوبی کوچکترین اقتصاد این گروه محسوب میشود. این عدمتوازن باعث پیچیدگی در تصمیمگیریهای مشترک و توزیع عادلانه منابع میشود.
تضاد منافع و محدودیتهای داخلی
هر یک از کشورهای عضو دارای اولویتها و اهداف سیاسی و اقتصادی خاص خود هستند که گاهی با یکدیگر در تضاد قرار میگیرد. برای مثال:
- رقابت اقتصادی بین چین و هند؛
- تنشهای سیاسی بین روسیه و برخی کشورهای غربی که ممکن است بر روابط بریکس تاثیر بگذارد؛
- شکست در نهادینهسازی.
بریکس فاقد ساختار سازمانی منسجم و منشور رسمی است. این موضوع میتواند باعث کاهش هماهنگی و تاثیرگذاری گروه در مواجهه با چالشهای جهانی شود. همچنین، نبود یک نهاد مرکزی برای هماهنگی سیاستها و تصمیمگیریها میتواند موجب کندی پیشرفت برنامههای مشترک شود.
سنگاندازیهای غرب
قدرتهای غربی، بهویژه ایالات متحده، بهدلیل نگرانی از افزایش نفوذ بریکس، ممکن است اقدامات محدودکنندهای را علیه این گروه اتخاذ کنند. استفاده ابزاری از تحریمهای اقتصادی و تلاش برای تقویت نظام مالی تحت سلطه دلار نمونههایی از این اقدامات است.
ضعف در همگرایی سیاسی
کشورهای بریکس هنوز نتوانستهاند به یک همگرایی سیاسی واقعی دست یابند. این موضوع بهدلیل اختلاف در نظامهای حکومتی، سیاستهای خارجی و دیدگاههای متفاوت درباره موضوعهای بینالمللی است. چنین وضعیتی باعث میشود که گروه بریکس نتواند بهطور موثر در تصمیمگیریهای کلیدی جهان عمل کند.
فرصتها و چالشهای احتمالی عضویت ایران در بریکسپلاس
فرصتهای اقتصادی و منطقهای برای ایران
افزایش نفوذ منطقهای و جهانی: عضویت در بریکسپلاس میتواند به ایران کمک کند تا نفوذ خود را در تصمیمگیریهای بینالمللی افزایش دهد و نقش موثرتری در معادلات منطقهای و جهانی ایفا کند.
توسعه زیرساختهای اقتصادی: ایران میتواند از منابع مالی و تکنولوژیکی بریکس برای توسعه پروژههای زیرساختی خود بهرهمند شود. این همکاریها شامل توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، حملونقل و فناوری اطلاعات خواهد بود.
گسترش تجارت و سرمایهگذاری: عضویت در بریکسپلاس میتواند دسترسی ایران به بازارهای نوظهور کشورهای عضو را تسهیل کرده و فرصتهای سرمایهگذاری بیشتری را فراهم آورد.
کاهش وابستگی به نظام مالی غرب: همکاری با بریکس به ایران این امکان را میدهد تا از نظام مالی مستقل بریکس استفاده کند و وابستگی خود به دلار آمریکا را کاهش دهد.
تقویت همکاریهای علمی و فناورانه: از طریق تعامل با کشورهای پیشرو در بریکس، ایران میتواند به فناوریهای پیشرفتهتری دست یابد و ظرفیتهای علمی و تحقیقاتی خود را ارتقا دهد.
موانع سیاسی و تحریمها
تحریمهای آمریکا و غرب: تحریمهای اقتصادی و مالی اعمالشده از سوی آمریکا میتواند همکاری ایران با اعضای بریکس را محدود کند و مانعی برای بهرهبرداری کامل از فرصتهای عضویت باشد.
عدمهمسویی سیاست خارجی ایران: سیاست خارجی ایران در برخی موارد با منافع و دیدگاههای دیگر اعضای بریکس همخوانی ندارد که ممکن است باعث کاهش همکاریهای سیاسی و اقتصادی شود.
تنشهای منطقهای: ایران به دلیل درگیریها و تنشهای منطقهای با چالشهایی در گسترش روابط خود با برخی کشورهای عضو بریکس مواجه است.
مشکلات داخلی: تغییرات مداوم در سیاستهای داخلی، بیثباتی اقتصادی و ضعف در مدیریت منابع ممکن است توانایی ایران در بهرهبرداری از فرصتهای بریکس را محدود کند.
عضویت ایران در بریکسپلاس میتواند فرصتهای بیشماری در زمینههای اقتصادی، فناوری و دیپلماتیک ایجاد کند. با این حال، بهرهبرداری از این فرصتها نیازمند کاهش تنشهای داخلی و بینالمللی، تقویت سیاستهای اقتصادی و توسعه همکاریهای منطقهای است. این رویکرد میتواند ایران را به بازیگری تاثیرگذارتر در معادلات جهانی تبدیل کند.
گروه بریکس با تمرکز بر تقویت همکاریهای اقتصادی، سیاسی و فناورانه بین کشورهای عضو، نقش قابل توجهی در تغییر معادلات جهانی ایفا کردهاست. این گروه بهدلیل جمعیت بالا، سهم بزرگ از تولید ناخالص داخلی جهانی و منابع طبیعی گسترده، ظرفیت بالایی برای تاثیرگذاری بر نظم جهانی دارد.
جمعبندی و نتیجهگیری
تحلیل کلی از وضعیت و آینده بریکس
دستاوردها: بریکس توانستهاست بسترهای مالی مستقل مانند بانک توسعه نوین (NDB) و ترتیبات ذخیره احتیاطی بریکس (CRA) را ایجاد کند که نقش مهمی در کاهش وابستگی به نظام مالی غرب و تقویت همکاریهای اقتصادی بین اعضا داشتهاست. همچنین، برگزاری نشستهای منظم و توسعه همکاریهای علمی و فناورانه از دیگر نقاط قوت این گروه به شمار میآید.
چالشها: عدمتوازن اقتصادی بین اعضا، تضاد منافع و ضعف در نهادینهسازی از جمله موانعی هستند که بریکس با آنها مواجه است. سنگاندازیهای غرب و فقدان هماهنگی سیاسی نیز میتوانند در تحقق اهداف گروه تاثیر منفی داشته باشند.
آینده بریکس و نقش ایران
گسترش گروه بریکس از طریق بریکسپلاس میتواند فرصتهای جدیدی برای کشورهای در حال توسعه ایجاد کند. عضویت ایران در این قالب میتواند:
- به توسعه زیرساختها و کاهش وابستگی به نظام مالی غرب کمک کند؛
- فرصتهایی برای گسترش تجارت و سرمایهگذاری فراهم آورد؛
- موقعیت ایران را در معادلات بینالمللی تقویت کند.
با این حال، ایران نیاز دارد تا با کاهش تنشهای داخلی و بینالمللی، بهبود سیاستهای اقتصادی و تقویت دیپلماسی، از این فرصتها بهرهبرداری کند.
بریکس بهعنوان یکی از بزرگترین بلوکهای اقتصادی و سیاسی جهان، ظرفیتهای بالایی برای تقویت همکاریهای جنوب-جنوب و تغییر نظم جهانی دارد. با وجود چالشها، انسجام درونی و برنامهریزیهای استراتژیک میتوانند این گروه را به بازیگری موثرتر در صحنه جهانی تبدیل کنند. برای ایران، عضویت در بریکسپلاس فرصتی بینظیر است که میتواند آینده اقتصادی و دیپلماتیک کشور را تحت تاثیر قرار دهد.
